304 ve 316 Kalite Paslanmaz Arasındaki Farklar

304 ile 316 kalite paslanmaz arasındaki asıl fark molibdendir. 316 kalitenin bileşiminde yaklaşık %2–3 molibden bulunur, nikel oranı da 304'e göre biraz yüksektir. Bu ekleme çeliği tuzlu suya, klorlu temizlik maddelerine ve birçok kimyasala karşı daha dayanıklı yapar. 304 ise kapalı alanda, tatlı su temasında ve deniz etkisi olmayan dış havada çoğu iş için yeterlidir ve daha ucuza gelir. Zincir, kilit, gerdirme ya da makara seçerken kararı parçanın duracağı ortam belirler.

Bileşimdeki fark: krom, nikel ve molibden

İki kalite de östenitik paslanmaz çelik ailesindendir. Yüzeylerindeki koruma, kromun havadaki oksijenle oluşturduğu çok ince bir oksit filminden gelir; buna pasif tabaka denir. Yüzey çizildiğinde ya da hafifçe aşındığında bu film kendiliğinden yenilenir. 304'e sahada 18/8 denmesinin sebebi yaklaşık %18 krom ve %8 nikel içermesidir. 316'da krom biraz azalır, nikel artar ve molibden eklenir. Pasif tabakayı klorüre karşı güçlendiren de bu molibdendir.

Adının sonunda L harfi olan türlerde karbon düşük tutulur. Kaynak dikişinin çevresinde korozyon riskini azalttığı için kaynaklı imalatta 304L ve 316L tercih edilir.

Klorür, deniz suyu ve kimyasallar karşısında

Paslanmaz çeliği en çok zorlayan şey klorürdür. Deniz suyu, tuz serpintisi, yol tuzu, salamura ve klorlu dezenfektanlar klorür taşır. Klorür pasif tabakayı noktasal olarak deler ve yüzeyde iğne ucu büyüklüğünde çukurlar açar; buna çukurcuk ya da oyuk korozyonu denir. Pul altı, klemens gövdesiyle halatın arası, zincir baklalarının birbirine değdiği yer ve radansanın içi gibi dar aralıklarda su durgun kaldığı için aralık korozyonu daha kolay başlar.

Sahil şeridinde 304 kalite bir parça kısa sürede kahverengi lekeler gösterir. Bu lekeye çay lekesi denir. Çoğu zaman yüzeyseldir ama temizlenmezse çukurcuğa dönüşebilir. 316 aynı ortamda çok daha geç ve daha az lekelenir. Tekne, iskele, liman, balıkhane ve havuz çevresi için 316 önermemizin sebebi budur.

316'nın da sınırları var. Sürekli deniz suyunun içinde, özellikle durgun suda ve dar aralıklarda 316 da çukurcuk yapabilir. Kapalı yüzme havuzlarının tavanı gibi sıcak, nemli ve klor buharlı ortamlarda taşıyıcı parçalarda gerilmeli korozyon çatlağı riski vardır ve burada 316 bile yetmeyebilir. Böyle bir yere askı ya da taşıyıcı bağlantı kuracaksanız malzemeyi bir uzmanla birlikte belirleyin.

Kimyasal ortam için tek bir kural vermek zor. Bazı asitlerde 316 belirgin biçimde daha uzun dayanır, bazılarında iki kalite benzer davranır, hidroklorik asit gibi kimyasallara ise ikisi de dayanmaz. Karar kimyasalın adı, derişimi ve sıcaklığı bilinerek verilir. Teklif isterken bu üç bilgiyi yazarsanız uygun kaliteyi birlikte seçeriz.

Kaldırma ve bağlama donanımında hangi kalite nerede

Aynı tesiste iki kaliteyi birlikte kullanmak mümkündür: dış cephede, tekne üstünde ve yıkama alanında 316, kapalı depoda ve kuru üretim alanında 304.

• Paslanmaz zincir: 304 kalite krom zincir kapalı alan askılarında, mimari ve dekoratif işlerde ve tatlı su teması olan yerlerde iş görür. Tuzlu ortamda, tekne ve iskele donanımında ve klorlu yıkama yapılan gıda alanlarında 316 kalite krom zincir kullanılır. Zincir bir ırgattan ya da zincir dişlisinden geçecekse bakla ölçüleri hassas tutulan AISI316 DIN 766 kalibre paslanmaz zincir gerekir; aynı yapının AISI304 seçeneği de var.
• Kilit ve karabina: Zincirin ya da halatın bağlandığı kilit, hattın geri kalanıyla aynı kalitede olmalıdır. Krom düz kilit AISI 316 kalitededir ve 4 mm ile 32 mm arasında ölçüleri vardır. Hattı 316 kurup kilidi 304 seçerseniz ilk lekelenen ve ilk değişen parça kilit olur.
• Gerdirme: Korkuluk, gölgelik ve tekne donanımında halatın gerginliği gerdirmeyle alınır. Paslanmaz gerdirme göz-kanca 316 kalitededir, 6–16 mm ölçülerde bulunur. Kuru dişle hızlı sıkılan paslanmaz somun cıvataya kaynayabilir, sahada buna diş sarması denir; dişe uygun bir montaj yağı sürmek bunu önler.
• Makara: Krom tek dilli makara 316 kalitededir; 25, 32 ve 50 mm boyları var. Tuzlu suda çalışan makarayı ara ara tatlı suyla durulamak mil ve burcun ömrünü uzatır.
• Çelik halat ve uç parçaları: 7×7 ve 7×19 paslanmaz krom çelik halat AISI 316 kalitededir. Bu halatlarla birlikte yine 316 kalite paslanmaz klemens ve paslanmaz radansa kullanılır.
• Tekne ve iskele donanımı: Baba, koç boynuzu, çapa ve çapa fırdöndüsü sürekli tuz serpintisi altında kalır. Bu parçaların tamamı paslanmaz ürünler grubundadır.

Kaldırma işi için ayrı bir uyarı yapalım. Paslanmaz kilit, karabina ve makaraların önemli bir kısmı bağlama, gerdirme ve tekne donanımı için üretilir. Bir parçayı yük kaldırma hattına koyacaksanız üzerinde çalışma yükü (WLL) işareti bulunmalı ve bu değer belgeyle gösterilmelidir. İşaretsiz parçayı kaldırmada kullanmayın, seçimi iş güvenliği uzmanınızla birlikte yapın.

Tuzlu ortamda paslanmazı galvanizli ya da karbon çelik parçayla doğrudan temas ettirmeyin; iki metal tuzlu suyla ıslanınca çinko ve karbon çelik hızla aşınır.

Satın alırken kaliteyi doğrulamak

304 ile 316 gözle ayırt edilmez; ikisi de aynı parlaklıkta polisajlanabilir. Doğrulamanın üç yolu var.

1. Belge: Malzemenin kimyasal analizini gösteren üretici belgesi en sağlam kanıttır. Çelik ürünlerde bu belgeler EN 10204'e göre adlandırılır; 3.1 tipi belge, ürünün döküm ya da parti numarasıyla eşleşen analiz değerlerini verir. Belgede molibden satırına bakın: 316'da bu değer %2 ile %3 arasında olmalıdır.
2. İşaret: Cıvata ve somunlarda A2 işareti 304 ailesini, A4 işareti 316 ailesini gösterir (ISO 3506). Kilit, gerdirme ve kancada gövdeye basılmış 316, SS316 ya da A4 yazısı aranır. Zincir baklaları genellikle işaretsizdir; kalite makara etiketinden ve faturadaki tanımdan izlenir.
3. Ölçüm: Şüpheli bir partide el tipi XRF cihazıyla yapılan analiz ya da molibdeni gösteren kimyasal test kiti iki kaliteyi kesin olarak ayırır.

Mıknatıs testi bu iş için güvenilir değildir. İki kalite de tavlanmış halde mıknatısı çekmez. Bükülerek, çekilerek ya da dövülerek şekillendirilen parçalarda, özellikle 304'te, hafif bir çekim oluşabilir. Mıknatısın hafifçe tutması parçanın kalitesiz olduğunu, hiç tutmaması da 316 olduğunu kanıtlamaz.

Teklif isterken kaliteyi açıkça yazın: "316 kalite, 8 mm zincir, 50 metre" gibi. Emin değilseniz parçanın duracağı yeri anlatmanız yeterli.

Fiyat farkının mantığı

316, 304'ten pahalıdır. Farkın kaynağı hammaddedir: molibden ve fazladan nikel alaşımın maliyetini yükseltir. Bu iki metalin piyasa fiyatı dalgalandığı için aradaki fark da sabit kalmaz; fiyatı bu yüzden güncel hammadde durumuna göre teklifte veriyoruz.

Doğru karşılaştırma parça fiyatıyla değil, parçanın o ortamda ne kadar dayanacağıyla yapılır. Deniz kenarında lekelenip çukurlaşan 304 bir zinciri sökmek, temizlemek ve yenisini takmak için harcanan işçilik çoğu zaman aradaki fiyat farkını geçer. Kuru bir depoda ise 316 için fazladan ödenen para bir fayda getirmez.

Paslanmazın ömrünü uzatan alışkanlıklar

• Tuz serpintisi alan parçaları belirli aralıklarla tatlı suyla durulayın; yağmurun yıkamadığı saçak altı yüzeyler daha çabuk lekelenir.
• Paslanmaz parçayı karbon çelik tel fırçayla ya da daha önce siyah çelikte kullanılmış zımparayla temizlemeyin. Yüzeye yapışan demir tozu paslanır ve parça paslanıyormuş gibi görünür. Paslanmaz tel fırça ya da metal içermeyen bir temizleme pedi kullanın.
• Klorlu temizlik maddesi kullanılan alanlarda yıkamadan sonra yüzeyi bol suyla durulayın. Deterjanın yüzeyde kuruması çukurcuk başlatabilir.
• Yakında taşlama ya da kaynak yapılacaksa paslanmaz parçaları örtün; sıçrayan çelik kıvılcımı yüzeye gömülüp pas noktası bırakır.
• Kontrolde dar aralıklara bakın: klemens altı, radansa içi, kilit pimi ve baklaların temas noktası. Yük taşıyan bir parçada derin çukur görürseniz parçayı değiştirin.

Parçanın çalışacağı ortamı ve ölçüleri WhatsApp'tan yazarsanız 304 mü 316 mı gerektiğini birlikte netleştirip teklifi hazırlarız.